Nu de verkiezingen voor de deur staan, vragen wij ons af: van welke politieke partij moet de Amsterdamse fietser het hebben? Hieronder proberen we dat op een rij te zetten. We doen dat met een terugblik op het recente verleden. En de vraag: wat hebben de verschillende partijen de afgelopen periode voor de fietser gedaan? U kunt dan zelf oordelen of er een partij bij is waar de fietser er goed of zelfs het beste vanaf komt. Ook al zijn resultaten uit het verleden natuurlijk geen garantie voor de toekomst.
Maximaal 30 km/u
Waarom
De gemeente heeft besloten om op veel wegen de maximumsnelheid te verlagen naar 30 km per uur. Dit moet zorgen voor minder ongevallen, minder geluidsoverlast en een verbetering van de leefbaarheid. De Fietsersbond is voorstander van een maximumsnelheid van 30 km/u, maar vindt dat er wel maatregelen moeten worden genomen om te zorgen dat automobilisten zich hieraan houden, zoals het aanleggen van verkeersdrempels. Ook mag een verlaging van de maximumsnelheid niet zomaar als excuus worden gebruikt om vrijliggende fietspaden weg te halen.
Opstelling politieke partijen
Met name DENK en FvD hebben zich uitgesproken tegen een algemene maximumsnelheid van 30 km/u. DENK noemde dit een ‘geld slurpend ideologisch project’. JA21 was ook voor het schrappen van deze maatregel, wat opmerkelijk is. In 2020 had haar lijsttrekker juist een motie ingediend die pleitte voor een maximumsnelheid van 30 km/u in het hele gebied binnen de Ring A10 , als alternatief voor knips.
In 2022 heeft DENK een motie ingediend, waarin staat dat de maatregel voorlopig grotendeels moet worden ingetrokken. De motie stelt dat de maximumsnelheid alleen daar ‘waar dat het hardst nodig is en een blijvend effect zal ressorteren’ moet worden verlaagd. DENK, Lijst Kabamba, VVD, CDA, JA21 en FvD hebben voor deze motie gestemd. Aangezien zij geen meerderheid hebben, is de motie verworpen.
Uitkomst
Per december 2023 is op veel wegen in Amsterdam de maximumsnelheid verlaagd naar 30 km/u, maar er is relatief weinig gedaan om de weginrichting aan te passen om te zorgen dat automobilisten zich hier ook aan houden. Op wegen waar de maximumsnelheid is verlaagd is de gemiddelde snelheid van auto’s iets gedaald, maar twee op de tien automobilisten rijden er nog steeds 40 km/u of meer, zo bleek uit een onderzoek dat de gemeente in 2025 heeft laten doen. Het aantal ongevallen is op deze wegen met 11% gedaald.
Bruggen over het IJ
Waarom
De veerponten over het IJ zijn regelmatig overvol. Als gevolg van grootschalige woningbouwprojecten in Noord zullen er in de toekomst nog veel meer fietsers en voetgangers het IJ over moeten. De enige echte oplossing is het bouwen van bruggen, maar dit kost veel geld en het Rijk wil momenteel niet meebetalen. De Fietsersbond vindt dat de gemeente dit probleem serieuzer moet nemen: er worden al jaren plannen gemaakt en onderzoeken gedaan, maar er gebeurde tot 2023 nog weinig. De Fietsersbond heeft hier herhaaldelijk aandacht voor gevraagd, o.a. door in te spreken in de gemeenteraad.
Opstelling politieke partijen
De hele raad wil dat er maatregelen worden genomen, maar er zijn wel verschillen. Zo heeft het CDA in 2023 ervoor gepleit om voorlopig niet te investeren in een brug over het IJ, omdat de partij bang was dat de kosten van zo’n brug zouden moeten worden terugverdiend door hogere parkeertarieven. De Partij voor de Dieren wil juist dat er meer haast wordt gemaakt met investeringen in een brug over het IJ. Deze partij noemde het ‘bizar’ dat de inwoners van Noord moeten wachten, terwijl de gemeente wel veel geld investeert in het doortrekken van de Noord/Zuidlijn naar Schiphol en daarmee eigenlijk het vliegverkeer faciliteert.
Forum voor Democratie heeft er normaal gesproken geen probleem mee om het vliegverkeer te faciliteren, maar de partij rook nu wellicht een kans om de coalitie onder druk te zetten. Ze diende een motie in om geld weg te halen bij de uitbreiding van de Noord/Zuidlijn en daarmee een brug over het IJ mogelijk te maken. De motie werd gesteund door de Partij voor de Dieren, Lijst AV, JA21, DENK en Forum voor Democratie, onvoldoende voor een meerderheid.
Uitkomst
De gemeente wil alsnog zonder steun van het Rijk een brug over het IJ bouwen, maar de wethouder heeft aan de raad laten weten dat de uitvoering ingewikkelder is dan aanvankelijk gedacht. Volgens de huidige planning begint de bouw van de Oostbrug in 2030.
Fietsverhuur op de openbare weg
Waarom
In 2017 werd Amsterdam overspoeld met goedkope ‘deelfietsen’, ofwel fietsen die op de openbare weg te huur worden aangeboden. Sindsdien probeert de gemeente om deelmobiliteit te reguleren, maar de experimenten verlopen moeizaam. Uit evaluaties komt naar voren dat deelfietsen (in tegenstelling tot OV-fietsen) vooral worden gebruikt door toeristen, dagjesmensen en ‘deelfietsprobeerders’. Er zijn geen aanwijzingen dat de deelfiets zorgt voor minder gebruik of bezit van scooters of auto’s. Slechts weinig mensen overwegen om hun eigen fiets te vervangen door een deelfiets. De Fietsersbond vindt dat deelfietsen in Amsterdam vooralsnog weinig meerwaarde hebben, terwijl ze wel schaarse openbare ruimte in beslag nemen.
Opstelling politieke partijen
Afgelopen voorjaar heeft de wethouder een keus voorgelegd aan de gemeenteraad: ofwel stoppen met het deelfietsexperiment ofwel deelfietsen uitbreiden naar de hele stad. Volt is enthousiast over deelvervoer en wil dat de proef met deelfietsen onder voorwaarden wordt uitgebreid naar de hele stad. CDA, D66, GroenLinks, Partij voor de Dieren, PvdA en VVD willen het experiment stopzetten, waarbij met name coalitiepartijen D66, GroenLinks en PvdA wel openstaan voor eventuele toekomstige nieuwe initiatieven.
Uitkomst
De gemeente stopt met de huidige experimenten. Ondertussen werkt ze samen met de Vervoerregio Amsterdam aan weer een nieuw project met deelfietsen en deel-scooters , dit keer op regionaal niveau. Hoe dit eruit gaat zien is nog onduidelijk. Het is de bedoeling dat begin 2027 een aanbesteding start.
Snelle e-bikes en fatbikes
Waarom
De afgelopen jaren is er een sterke groei te zien van het aantal snelle e-bikes op de fietspaden, waaronder fatbikes. Deze fietsen zijn vaak betrokken bij ongevallen, zo bleek uit het Meldpunt ongevallen van de Fietsersbond Amsterdam en later ook uit cijfers van de Eerste Hulp. De Fietsersbond heeft onder meer met het meldpunt en met snelheidsmetingen aandacht gevraagd voor dit probleem.
Opstelling politieke partijen
In de eerste plaats is dit een probleem dat het Rijk moet oplossen, omdat het gaat over nationale wetgeving, maar politieke partijen in Amsterdam vinden dat de gemeente ook maatregelen moet nemen. Zo heeft het CDA een motie ingediend die vraagt om in rapportages een onderscheid te maken tussen gewone fietsen en e-bikes, zodat de verkregen informatie gebruikt kan worden bij besluiten over bijvoorbeeld een maximumsnelheid. GroenLinks heeft een motie ingediend die vraagt om maatregelen te nemen tegen de onveiligheid in parken als gevolg van opgevoerde e-bikes, bijvoorbeeld een maximumsnelheid of een verbod. Beide moties zijn met algemene stemmen aangenomen. Partij voor de Dieren vroeg de wethouder om het gebruik van ‘traditionele’ fietsen te stimuleren, niet alleen vanwege de veiligheid, maar ook omdat dit beter is voor de gezondheid en het milieu.
Uitkomst
De gemeente heeft een proef gedaan met borden in parken die oproepen om rustig te rijden. Een andere proef bestond eruit dat snelle fietsers in de Constantijn Huygensstraat werden uitgenodigd om de rijweg te gebruiken. Deze proeven hebben weinig opgeleverd. Eind 2025 heeft de wethouder aangekondigd dat ze het mogelijk gaat maken om fatbikes te verbieden op plekken waar de veiligheid in het geding is, zoals het Vondelpark. Deze maatregel geldt dus niet voor ‘gewone’ snelle e-bikes. Daarnaast komt er in 2026 een pilot met een maximumsnelheid van 20 km/u voor alle fietsers. Het is nog niet zeker of deze maatregelen juridisch houdbaar zijn.
Knips tegen doorgaand autoverkeer
Waarom
Een effectief middel om doorgaand autoverkeer in de stad te ontmoedigen zijn knips ofwel afsluitingen voor auto’s. Knips kunnen zorgen voor rustigere wegen die veiliger zijn voor fietsers, waar het openbaar vervoer vlotter doorstroomt en waar omwonenden minder last hebben van luchtverontreiniging en lawaai. De Fietsersbond vindt dat er knips moeten komen in drukke doorgaande wegen, bijvoorbeeld in de Stadhouderskade bij het Vondelpark, en heeft hierover ingesproken in de gemeenteraad.
Opstelling politieke partijen
In 2023 is een korte proef gehouden met een knip in de Weesperstraat. De proef had gunstige resultaten, zoals een flinke afname van het autoverkeer in de stad. Tegelijk ontstonden er ook problemen, deels als gevolg van een haastige voorbereiding. Kabamba, DENK, VVD, SP, CDA, JA21 en Forum voor Democratie stemden voor een motie om de proef voortijdig te beëindigen. Als gevolg van de ophef over de proef in de Weesperstraat, en de ophef die ontstond door een te haastig ingevoerd ‘palenplan’ in de westelijke binnenstad durft de Amsterdamse politiek het woord ‘knip’ sindsdien nauwelijks meer in de mond te nemen. Wel heeft VOLT erop gewezen dat al jarenlang wordt gesproken over ‘intelligente toegang’, maar dat de uitvoering op zich laat wachten. ‘Intelligente toegang’ is echter een containerbegrip, waardoor het onduidelijk is of dit moet worden opgevat als een aansporing om eindelijk werk te maken van knips.
Uitkomst
Weinig concreets.
Asfalt in plaats van klinkers
Waarom
De gemeente wil voor (fiets-) routes soms gebruikmaken van klinkers in plaats van asfalt. Daarbij zijn klinkers ‘iets beter waterdoorlaatbaar’. De Fietsersbond wil dat fietsroutes worden uitgevoerd in asfalt. Dat rijdt niet alleen een stuk comfortabeler, maar het is ook veiliger, zeker als klinkers na verloop van tijd verzakken en scheef gaan liggen. De Fietsersbond heeft hier regelmatig aandacht voor gevraagd. Al in de vorige raadsperiode kreeg de Fietsersbond in de gemeenteraad de handen op elkaar voor rood asfalt op fietsstroken op de Kinkerstraat en de Koninginneweg en in deze raadsperiode bij de ‘Oranje Loper’ (de herinrichting van de route van Centraal Station naar het Mercatorplein in West).
Opstelling politieke partijen
D66 heeft een motie ingediend om het fietspad en de fietsstroken langs het hele traject van de Oranje Loper uit te voeren in asfalt. De motie is aangenomen met tegenstemmen van Partij voor de Dieren en CDA.
Uitkomst
De wethouder heeft toegezegd dat de fietspaden en fietsstroken langs de Oranje Loper inderdaad worden uitgevoerd in rood asfalt, althans de gedeeltes die vernieuwd worden.
Conclusie
De bovenstaande analyse laat zien welke partijen zich hebben ingezet voor een stad waar je veilig kunt fietsen. Over het algemeen is er in de raad veel steun voor voorstellen die hier aan bijdragen. Helaas verandert dat vaak als er echte keuzes moeten worden gemaakt, zoals geld vrijmaken voor een brug over het IJ of doorgaand autoverkeer inperken door middel van knips. Steun slaat dan om in weerstand en traineren. Het blijft daardoor hard werken voor een fietsveilige stad.
Bron: OEK 123