Met steeds meer e-bikes verandert er nogal wat in Fietsland Nederland. Wat heeft de motorisering van het fietsen tot gevolg, en hoe zorgen we dat het veilig en prettig blijft voor alle fietsers?
Hierover is op initiatief van de Amsterdamse afdeling de afgelopen 2 jaar uitgebreid gesproken binnen de landelijke Fietsersbond. Vanuit Amsterdam deden we intensief mee aan de discussie, maar de uitkomst (tot nu toe) is wat ons betreft nog onvoldoende om de urgente risico’s door de opmars van de e-bike in onze stad adequaat aan te pakken.
Hieronder de visie van Fietsersbond Amsterdam over e-bikes, en mogelijke maatregelen.1
Makkelijk en snel is aantrekkelijk, maar ook gevaarlijk en ongezond
Fietsen met een motor is fijn voor mensen die kracht tekortkomen en/of ver moeten. Maar ook veel anderen vinden het gemak en de snelheid van e-bikes aantrekkelijk. Hierdoor komen er steeds meer e-bikes, van allerlei soort.
E-bikers gaan vaak sneller dan fietsers op eigen kracht (oek-fietsers). Niet zelden gaan ze ook sneller dan toegestaan. Met alle gevolgen voor de veiligheid en het comfort van andere fietsers, van voetgangers en ook van die e-bikers zelf.
Waar de ruimte beperkt is, knelt dat hard, maar ook elders schuurt het. De paden in het Vondelpark bijvoorbeeld zijn ruim bemeten, maar toch zorgen ook daar de hogere snelheden van steeds meer e-bikes voor meer risico’s. Op fietsroutes met snelle e-bikes zijn er meer inhaalbewegingen en ook het kruisen (ook bij afslaan) ervan is lastiger en riskanter.
En dat geldt vooral voor kwetsbare verkeersdeelnemers: ouderen, jonge en nieuwe fietsers ervaren de hogere snelheden en het hectische verkeer als een aanslag op hun veiligheid en fietsgeluk. Steeds meer fietsers geven daardoor het fietsen op.
Naast de hoge druk op straat heeft de opkomst van fietsen met een motor ook gevolgen voor de volksgezondheid. E-fietsen komt vaak in plaats van fietsen op eigen kracht. Minder fysieke inspanning is nadelig voor de gezondheid, en voor die van jongeren al helemaal. Op een e-bike ontwikkelen jongeren sowieso hun spieren en conditie minder.
Wat is een e-bike?
Een elektrische fiets (e-bike) is een voertuig met een elektromotor waarvoor de regels voor fietsen gelden ‒ op voorwaarde dat:
- De motor alleen trapondersteuning geeft en trappen nodig is om de motor te laten werken.
- De trapondersteuning moet stoppen bij 25 km/uur
- De elektromotor heeft een maximum vermogen van 250 Watt
Voldoet een e-bike aan deze voorwaarden, dan hoeft hij niet te voldoen aan de regels die voor andere gemotoriseerde voertuigen gelden. Dat wil zeggen:
- Er geldt geen minimumleeftijd voor e-bikes. Voor snor- en bromfietsen is die 16 jaar, voor auto’s 18 jaar.
- Er is geen rijbewijs nodig. Voor alle andere voertuigen met een motor wel.
- Een aparte WA-verzekering is niet verplicht, in tegenstelling tot alle andere motorvoertuigen.
- De e-bike heeft geen kenteken, alle andere motorvoertuigen wel.
- Berijders hoeven geen helm op. Voor snor-, brom- en motor-fiets is een helm verplicht.
- Met de e-bike moet je op het verplichte fietspad en fiets/bromfietspad rijden, en mag je op onverplichte fietspaden rijden.
De voorwaarden waar e-bikes aan moeten voldoen, zijn te ruim
Het maximumvermogen van 250 Watt is 2,5 keer zo groot als de 100 Watt van gemiddelde fietsers op eigen kracht.
En de snelheid van 25 km/u (de limiet tot welke de motor mag ondersteunen) is flink hoger dan de 18 km/uur die fietsers op eigen kracht gemiddeld rijden.
Zulke ruime voorwaarden in combinatie met nauwelijks beperkingen maken e-bikes heel aantrekkelijk maar ook risicovol. Je kan zonder moeite een hoge snelheid halen, maar een helm, WA-verzekering en kenteken zijn niet nodig.
En je mag (sterker nog: moet) ook nog op het fietspad.
Wat ons betreft is dat een onzalige combinatie. Dat e-bikes bovendien makkelijk zijn op te voeren, maakt het probleem nog ernstiger.
Ons ideaal en de praktijk
De problemen met e-bikes (hoge snelheden, onvoorzichtig gedrag) worden vaak toegeschreven aan ‘een paar rotte appels’ die met meer handhaving (en strengere regels voor fatbikes) aangepakt kunnen worden.
Probleem daarbij is dat handhaving nu (vooral) op een rollerbank moet en dat kost veel menskracht en is makkelijk te omzeilen.
Fietsersbond Amsterdam is ervan overtuigd dat het daarmee niet zal lukken om de hoge snelheden van (een deel van de) e-bikes, en alle gevolgen van dien, daadwerkelijk aan te pakken.
Daarom pleiten wij voor de volgende maatregelen:
Kenteken
Wat ons betreft hebben alle voertuigen met een motor, waaronder dus ook e-bikes, een kenteken, zodat eenvoudig en effectief gehandhaafd kan worden op snelheid, illegaliteit enz.
Situatie nu: een kentekenplicht voor e-bikes is er nog lang niet. De landelijke Fietsersbond is er (vooralsnog) op tegen. Maar na een voorstel van de Ledenraad van juni 2026 gaat de Fietsersbond wel verder in overleg daarover. Het ministerie laat onderzoek doen naar een kentekenplicht.
Verplichte WA-verzekering
Wat ons betreft hebben alle voertuigen met een motor, dus ook e-bikes, een verplichte WA-verzekering, zodat als er onverhoopt iets misgaat de schade aan het slachtoffer verhaald kan worden.
Situatie nu: wij pleiten hiervoor, maar het is er nog niet. Misschien komt het samen met het kenteken.
E-bikers mogen minder dan oek-fietsers
Wat ons betreft mogen voertuigen met een motor, dus ook e-bikes, geweerd worden op plekken waar oek-fietsers wel zijn toegestaan. Zoals op wegen met fietspaden en een maximumsnelheid van 30 km/u.
Situatie nu: e-bikes verplicht op max.30-rijbaan is er nog lang niet. Op de Eerste Const. Huygensstraat is een proef gehouden waarbij snelle (e-)fietsers op de rijbaan mochten tijden.
E-bike light
Wat ons betreft komt er voor kwetsbare fietsers een nieuw soort e-fiets (zoals oorspronkelijk de snorfiets bedoeld was), met een hulpmotor van max. 100W tot max. 20 km/u. Deze mag op het fietspad, maar heeft wel een apart kenteken en verplichte WA-verzekering zoals alle andere voertuigen met een motor.
Situatie nu: Een e-bike light is er nog niet.
Snelheidsbegrenzer en motormanagement
Wat ons betreft worden e-bikes, en alle andere voertuigen met een motor, verplicht voorzien van deugdelijke middelen waarmee de snelheid begrensd kan worden en het motormanagement eenvoudig kan worden uitgelezen. Vergelijkbaar met wat verplicht is voor alle nieuwe auto’s in de EU.
Situatie nu: Dit is er nog (lang) niet. De landelijke Fietsersbond gaat zich daar wel hard voor maken.
Jongeren Op Eigen Kracht, minimumleeftijd voor e-bikes
Wat ons betreft fietsen jongeren op eigen kracht en komt er voor e-bikes een minimumleeftijd van 16 jaar. Middelbare scholieren die aantoonbaar meer dan 15 km naar school moeten fietsen, kunnen dispensatie krijgen om vanaf een lagere leeftijd op een e-bike te rijden.
Situatie nu: De landelijke fietsersbond is voor een minimumleeftijd van 12 jaar voor e-bikes. Als fatbikes een aparte categorie zouden worden, willen ze daarvoor een minimumleeftijd van 16 jaar.
Fatbike is een e-bike
Vaak wordt de fatbike als het grootste probleem gezien, dat opgelost kan worden met regels speciaal voor fatbikes. Wij zijn ervan overtuigd dat er geen juridisch houdbaar onderscheid te maken is tussen fatbikes en andere e-bikes. Tal van onderzoeken wijzen dat uit.
Aparte regels stellen voor fatbikes, dat klinkt stoer maar is juridisch slordig en discriminerend.
Leeftijdsgebonden helmplicht
In het voorafgaande bespraken we maatregelen die wat ons betreft nodig zijn om de opmars van e-bikes in beheersbare banen te leiden. Veel daarvan zijn er nog (lang) niet.
Daarom ook iets over wat op de korte termijn mogelijk is: een helmplicht voor e-bikes voor jongeren tot 18 jaar.
Die maatregel is goed te onderbouwen. Met een helm worden de relatief kwetsbare hersenen van jongeren beter beschermd als er iets misgaat. En de kans dat er iets misgaat is voor jongeren die nog een beperkt verkeersinzicht en veiligheidsbesef hebben, behoorlijk groot. Zeker met de hogere snelheid van e-bikes.
Een leeftijdsgebonden helmplicht kan relatief snel worden ingevoerd en is redelijk effectief te handhaven.
Bovendien kan een helm e-bikes minder populair maken onder jongeren. En dat zou een gunstige bijvangst zijn, want juist voor hen is oek-fietsen erg gezond.
- Deze tekst is op 9 september aangepast. ↩︎